صفحه اصلی

سرگرمي

روانشناسي

روشهاي تقويت تمرکز حواس

نویسنده Ghogha_PartGah.CoM

۱۷ شهريور ۱۳۸۸

روشهاي تقويت تمرکز حواس

مقدمه :
انسان ، به سبب ويژگيهاي بي نظيرش در ميان همه موجودات ، عنوان اشرف مخلوقات را به خود اختصاص داده است. او استعداد خاص تفکر و يادگيري دارد که به او اجازه مي دهد اعمال خاص انجام دهد . نتايج اعمالش را پيش بيني و ارزيابي کند .تغيير و تحولات گوناگون و سريعي را در عرصه علم و فناوري به وجود آورد. آنچنان که به قول تافلر دنيا را به دهکده اي تبديل کند که اطلاعات را در سريع ترين زمان ممکن از قاره اي به قاره ديگر انتقال دهد .

بنابراين بر اثر پيشرفت سريع و غير قابل انتظاري که در قلمرو دانش و فناوري طي چند قرن اخير نصيب انسان شده است حجم اطلاعات و دانسته هاي بشري روز به روز به طور سر سام آوري در حال افزايش است. بر دانش آموزان و دانشجويان لازم است که هرچه سريعتر خود را با اين تغيير و تحولات همگام سازند. در اين راستا، بسياري از دانش آموزان و دانشجويان کوشش زياد مي کنند . بسيار مطالعه مي کنند اما به دليل عدم توانايي در تمرکز حواس، هنگام مطالعه نمي توانند به نتيجه دلخواه دست يابند.
تمرکز در لغت يعني تراکم ، فشردگي مجموعه، چکيده، تمرکز در اصطلاح يعني حفظ و نگهداري توجه و تمرکز حواس ، روي موضوعي معين ، بدون تمرکز حواس ، يادگيري مثمر ثمر نخواهد بود . بنابر اين همه افراد توانايي تمرکز دارند و تمرکز نسبي است يعني کسي نمي تواند ادعا کند کاملا حواس پرت است ويا هميشه تمرکز حواس دارد.
تمرکز گاهي ساده است و گاهي مشکل. تمرکز در موضوع هايي که نياز به تفکرو تجزيه و تحليل دارند مشکل و تمرکز در موضوع هايي که جنبه ي تفريحي و سرگرمي دارند ، بسيار آسان است.

تمرکز حواس:
يعني عوامل حواس پرتي را به حد اقل رساندن… تمرکز هر شخص به نسبت کاهش عوامل حواس پرتي او افزايش مي يابد و بنا به تغييرات موقعيت ذهني و محيطي او تغيير مي کند . بيشتر افراد گمان مي کنند که تمرکز يک امر ذاتي و تغيير آن ناممکن است ، در حالي که تمرکز يک امر اکتسابي است و بايد هر روز پرورش و جهت داده شود و هر کس با هوش عادي خود مي تواند به آن دست يابد. پس برقراري تمرکز حواس به ميزان کاهش عوامل حواس پرتي بستگي دارد . يعني هر چه عوامل مزاحم و مخل تمرکز بيشتر باشند توانايي حفظ تمرکز حواس کمتر است و بر عکس. لذا حواس پرتي ؛ يعني خارج شدن از روند مطالعه يا جريان کا ري و فرو رفتن در افکار و تخيلات و يا انجام کار ديگر.

منشاء حواس پراگندگي:
حواس پرتي يا منشاء ذهني و دروني دارد و يا منشاء بيروني و محيطي
حواس پرتي دروني و ذهني: عبارت است از اشکالات فکري انسان و انديشه هايي که موانعي بر سر راه توجه دقيق به مطالعه و تمرکز حواس ايجاد مي کنند. اين موقع شامل مواردي از قبيل: درد، رنج، غم وغصه ، نگراني، گرسنگي و تشنگي ، سردي و گرمي ، ترس و خشم و شادي ، سردرد و … مي باشد

حواس پرتي بيروني و محيطي:
آنچه که به محيط پيرامون فرد ارتباط پيدا مي کند و يا تحريکات غير عادي که توسط حواس مختلف انسان ايجاد مي شوند مانند نور شديد و نور ضعيف ، صداهاي ناهنجار، روشن بودن رسانه اي صوتي و تصويري و نظاير اينها ممکن است فرايند تمرکز حواس را با اشکال مواجه کنند. رهايي از حواس پرتي و ايجاد تمرکز حواس در افراد مختلف ، متفاوت است و به حالت دروني ، تجربه ها مکان و موقعيت آنها بستگي دارد. . برخي از افراد اظهار مي دارند که من آدم کاملا حواس پرتي هستم و برخي ديگر مي گويند نمي توانم تمرکز حواسم را به روي کاري حفظ کنم . در حالي که اين تفکر غلط است و هيچ کس نبايد خود را فردي کاملا حواس پرت يا فاقد تمرکز حواس بداند بلکه بهتر است وقتي که تمرکز حواس فردي دچار اختلال شد ، بگويد در اين لحظه و در محيط فعلي حواس پرتي من بيشتر و ميزان تمرکزمن کمتر است. لذا حواس پرتي بيشتر علل دروني دارد و به طبيعت خود فرد، ويژگيها، حالات روحي و رواني، و عادات فردي بستگي دارد.بي شک حواس پرتي بيروني آسانتر از عوامل حواس پرتي دروني بر طرف مي شود .پس مي توان بدون توجه به عوامل محيطي مانند : سرو صداي زياد، شلوغ بودن محيط و حتا داخل مترو، سرويس و هنگام مسافرت تمرکز حواس خود را حفظ کرد . اما نمي توان در حال گرسنگي و يا تشنگي شديد، نگراني و ناراحتي و دگرگوني فکر و انديشه با تمرکز مطالعه کرد و يا کار ديگري را با تمرکز انجام داد و مطالعات و يا تجربيات زيادي اين موضوع را تائيد کرده است که يک انسان مي تواند در محل پر سرو صدا و نا آرامي با تمرکز و توجه کافي مطالعه کند.

روشهاي تقويت تمرکز حواس:
تمرکز حواس هنگام مطالعه کليد اصلي و اساسي درک و فهم مطالب است. و کليد اساسي تمرکز حواس استفاده از روشهايي است که باعث تقويت و پرورش ومهارت در برقراري تمرکز حواس هنگام مطالعه مي شوند. بنا براين بدون تمرکز حواس ممکن است درک و فهم مطلبي که فقط يک ساعت وقت لازم داشته باشد ، ساعتها وقت بگيرد اما به خوبي فهميده نشود و امر مطالعه بي فايده است و اثر مثبتي نخواهد داشت. لذا کاربرد روشها و فنوني که به خواننده کمک مي کند تا هنگام مطالعه فعال باشد ، تمرکز حواس را تقويت و مهارت فرد را در ايجاد تمرکز حواس هنگام مطالعه افزايش مي دهد اين روشها عبارتند از:

آمادگي براي مطالعه: براي شروع مطالعه ، ابتدا بايستي خود را از جهات گوناگون آماده کرد، زيرا حداکثر آمادگي ، مقدمه اي براي علاقمندي به مطالعه، ايجاد تمرکز حواس و يادگيري بهتر مي باشد. منظور از آمادگي پيدايش تمام شرايطي است که شخصي را قادر مي سازد تا با اطمينان به موفقيت و اعتماد به نفس، به تجربه خاصي بپردازد .

آمادگي بدني: به رشد و تکامل طبيعي بدن ، تندرستي و نداشتن نقصهاي بدني مربوط است. گاهي وجود بيماريهايي مانند زخم معده، ميگرن، سردرد و نظاير اينها باعث از بين رفتن تمرکز حواس و مانع مطالعه فرد مي شود و فرد تا به دست آوردن تندرستي کامل قادر به برقراري تمرکز حواس و مطالعه ثمر بخش نيست و انگيزه کافي هم براي مطالعه ندارد.

آمادگي ذهني: آمادگي ذهني را مي توان از خصوصياتي نظير رشد گوياي سالم ، قدرت تفسيرو تعبير اشکال ، توانايي درک هماننديها و نا هماننديها ميان کلمات و … شناخت دانست .

آمادگي اجتماعي: به ماهيت و وسعت تجارب فرد بستگي دارد که مي توان آنرا با تجربه و تحليل زمينه خانه و خانوادگي ، محيط وسيع اجتماعي که او در آن تجربه اندوخته است و تربيت پيشين او تعيين کرد.

آمادگي رواني: آمادگي رواني به شکل پيچيده اي با رشد و تکامل بدني ، ذهني و اجتماعي آميخته است . خستگي، بي قراري ، بي تابي، کوتاهي زمان، دقت نداشتن تمرکز در مطالعه ، واکنشهاي منفي نسبت به خود و ديگران ، ضعف اعتماد به نفس و نظاير آنها همگي نشانه نبودن آمادگي رواني ، بدني ،ذهني و اجتماعي دانش آموزان و دانشجويان ، اجراي برنامه هاي آموزشي ، تمرکز حواس و فرايند يادگيري را آسانتر و مطلوبتر مي کند.

?-داشتن علاقه به مطالعه:
مطالعه ثمر بخش از دو عامل متاثراست: يکي علاقه نسبت به مطالب خواندني ، ديگر کاربرد ماهرانه فنون مطالعه نسبت به مطلب خواندني سبب مي شود تا شخص به مطالعه بيشتر بپردازد ، مطالعه بيشتر منجر به بهتر شدن فنون مطالعه مي شود ، کاربرد فنون بهتر ، مطالعه را آسانتر ، سريعتر و لذت بخش تر مي سازد؛ در نتيجه علاقه خواننده نسبت به مطالعه افزايش مي يابد. پس تا زماني که فرد تمايل يا علاقه به انجام کاري نداشته باشد نمي تواند برانگيخته شود. لذا وقتي خواننده به موضوعي علاقه مند مي شود، خود به خود بر آن تمرکز مي کند، بيشتر دقت مي کند و به راحتي مطالب را به حافظه مي سپارد و بعدا هم خيلي راحت به خاطر مي آورد .پس ازعلاقه پيدا کردن نسبت به مطالب، گام بعدي تعيين هدف مطالعه است زيرا هدف زير بناي انجام کاري است و به فعاليت انسان جهت و نيرو مي دهد . هدف ارزشمند، فرد را به خواستن و طلب کردن وادار مي کند و نيروي لازم را براي فعاليت در وي بوجود مي آورد وسبب پيدايش تمرکز در او مي شود . لذا هر فرد براي مطالعه بايد هدف مشخصي داشته باشد.« زيرا تعليم و تربيت علم اهداف است و همه بر اين باورند که بدون داشتن هدف، يادگيري کاري بس دشوار و غير ممکن است» همانطور که فرانکين معتقد است انسان بدون هدف مانند گلوله اي است که بدون هدف شليک مي شود . علاوه بر آن مطالعه بدون هدف يکي از عادات غلط مطالعه بشمار مي رود .

تعيين زمان و مکان مطالعه:
يکي از راه هاي برقراري تمرکز حواس اين است که مطالعه در آن ساعت از روز انجام گيرد که براي فرد مناسبتر است. اما تعيين مناسبترين زمان براي مطالعه کاري دشوار است و به عادات فردي بستگي دارد. برخي افراد عادت دارند تا نيمه هاي شب بيدار بمانند و با استفاده از سکوت و آرامش شبانه با خيالي راحت و آسوده مطالعه کنند برخي ديگر عادت دارند شب زود بخوابند و صبح زود از خواب بيدار شوند وبه مطالعه بپردازند. با اين توصيف تعيين زمان و مقدار مطالعه باعث آگاهي از تمام زمينه مطالعه ، برقراري تمرکز حواس، عدم سردرگمي، جلوگيري از اتلاف وقت و انرژي و فهم بهتر مطالب مي شود.
وا لتر پارک در کتاب خود به نام « چگونه درس بخوانيم؟» چنين مي نويسد: « موفقيت يا عدم موفقيت شما در تحصيلات دانشگاهي ، مستقيما به اين امر بستگي دارد که چگونه از وقت خود استفاده مي کنيد ؟ موفقيت در دانشگاه و البته در مقاطع تحصيلي پايين تر نيز بستگي به استفاده اشتباه از زمان دارد .» «محيط آشناي يک اتاق مشخص، در حين مطالعه موجب انصراف کمتر و تمرکز بيشتر حواس مي شود ،زيرا لوازم آن اتاق هر روز پيش چشم شما است و کمتر توجهتان را به خود جلب مي کند . به علاوه اگر هر روز به وقت مطالعه در اتاق معيني بوديد کم کم ذهنتان عادت مي کند که به محض رسيدن به آن اتاق آماده تمرکز حواس و فراگيري شود. » بنا براين ثابت بودن مکان مطالعه و مشخص بودن آن به علت دسترسي به آن و فراهم بودن وسايل مورد نياز از قبيل کتب درسي ، دفاتر، کتاب لغت، خط کش، قلم و نظاير آن جهت مطالعه موجب تمرکز حواس بيشتر و آمادگي ذهني هنگام مطالعه مي شود. پس يکي از بهترين راه هاي برقراري تمرکز اختصاص دادن يک اتاق مجهز به آنچه لازم داريد ، در موقع مطالعه است. اين اتاق خيلي زود مناسب تمرکز و يادگيريتان شده و کار شما را به طور خودکار راحت تر مي کند و بعد برايتان يک عادت مفيد مي شود. « براي داشتن تمرکز به هنگام مطالعه ابتدا بايد خود را از دنياي خارج جدا کنيد و محيط مناسبي براي مطالعه بر گزينيد . چنين محيطي بايد آرام، روشن و داراي هواي مناسب باشد. هيچ چيز به اندازه سر و صدا ، خسته کننده و مانع تمرکز حواس نيست. ايجاد محيط کار مناسب، به دليل ايجاد آرامش و شرايط مناسب اهميت دارد و زمينه اي است براي تمرکز و دقت». در همين رابطه مي توانيد مقاله بهداشت مطالعه را نيز بخوانيد.

ياد بگير که بگويي «نه»:
« زمانيکه تصميم گرفتيد بايد مطالعه کنيد اما دوستان يا هم اتاقي هاي شما در خواست مي کنند که دور هم جمع شويد ؛ هنر گفتن «نه» را در خود تقويت کنيد . اگر اين اراده در شما ضعيف است ، مي توانيد روي در اتاق مطالعه خود بنويسيد « مزاحم نشويد» اگر موفق نشديد مي توانيد کارهاي ديگري انجام دهيد که نشان دهد شما دوست نداريد که کسي باعث از هم گسيختن افکار شما شود».

ترک افکار منفي و داشتن افکار مثبت:
مطالعه عميق و يادگيري ثمر بخش وقتي حاصل مي شود که فرد تصور مثبتي از خود داشته باشد و به خود اعتماد کند . زيرا اعتماد به خود در موفقيت مؤثر است و مهارت را بيشتر و نيرو را افزايش داده و مغز را سالمتر مي کند . وقتي مي خواهيد کاري انجام دهيد از گفتن کلماتي همانند : نمي خواهم ، نمي دانم، نمي توانم بپرهيزيد. جمله« اين کار محال» است را از دفتر زندگي خود خط بزنيد ، ترس و بدگماني و بي ارادگي را از ذهن خود دور کنيد . هرگز به خويشتن اجازه ندهيد که هيجانات و افکار منفي شما را در خود غرق سازد و تمرکز حواس شما را مختل کند. اعتماد به نفس داشته باشيد و پيوسته به نزد خود تکرار کنيد که قادر به انجام کار هستم ، مي توانم انجام دهم و بايد انجام دهم . بدين طريق تفکر مثبت را در خود پرورش دهيد. قوي بودن اعتماد به نفس احساس شعف و شادي را در شما بوجود مي آورد و در حالت شادماني از تمرکز حواس خوبي برخورداريد. بهتر فکر مي کنيد، بهتر مطالعه مي کنيد و نتيجه کارتان بهتر مي شود.
مارگريت کوربت مي نويسد « انسان در بحر انديشه هاي خوشايند حافظه بهتري پيدا مي کند و ذهن در حالت آرامي قرار مي گيرد و ميل به يادگيري را در خود بوجود مي آورد» لذا خودپنداري مثبت مهمترين کمک براي تمرکز و يادگيري است. اگر بتوانيم تصورات غلط ومنفي را از ذهن خود دور نموده و تصورات مثبت را جايگزين کنيم ، مي توانيم علاقه به مطالعه و يادگيري را در خود ايجاد کنيم چرا که علاقه به مطالعه شرايط اصلي و اساسي ايجاد تمرکز حواس به هنگام مطالعه است .آلفردآدلر روانشناس مشهور ، در دوره جواني در درس رياضي بسيار ضعيف بود. معلمش اين موضوع را با والدينش در ميان گذاشت آنها باور کردند که آد لر در درس رياضي ضعيف است ، آدلر هم اين موضوع را پذيرفته بود . يکي از روزها که معلم مسئله اي را روي تخته نوشته بود و شاگردان کلاس از حل مسئله عاجز مانده بودند ، آدلر جواب مسئله را پيدا کرد ، پاي تخته رفت و در ميان حيرت همگان مسئله را حل کرد . فهميد که توانايي درک و فهم مطالب درس رياضي را دارد ، استعدادش را باور کرد، تصورات مثبت را جايگزين تصورات منفي کرد و از آن به بعد يکي از دانش آموزان ممتاز درس رياضي شد.

طرح سئوال:
طرح سئوال يکي از شيوه هاي مطالعه دقيق و فعالانه است که در تمام اوقات مطالعه، مفيد است. طرح سئوال پيش از مطالعه دقيق، فرد را وادار مي کند تا به طور فعالانه و با تمرکز و دقت کافي و با انگيزه و علاقه به مطالعه بپردازد . طرح سئوال هنگام مطالعه يکي از روشهايي است که خواننده را فعال و به طور عمقي او را در گير مطالعه مي کند وسبب برانگيختن جديت و تلاش وي به هنگام مطالعه مي شود و فرد براي يافتن پاسخ به سئوالات بايستي تمرکز حواس خود را حفظ نمايد ، زيرا در هنگام مطالعه ، نمي توان بدون تمرکز پاسخ سئوالات را پيدا کرد. بعد از خواندن مطالب با طرح سئوال مي توان ميزان فراگيري خود را ارزش يابي نموده و به نقاط قوت و ضعف خود پي برد و سبب ايجاد نظر انتقادي نسبت به مطالب در فرد مي شود. خواننده در مطالعات بعدي براي از بين بردن نقاط ضعف خود با دقت و تمرکز بيشتري مطالعه مي کند.

آگاهي از شيوه هاي صحيح مطالعه و يادگيري:
« برخي از والدين به طور مدام به فرزندان خود مي گويند درس بخوانيد، مطالعه کنيد، ولي هرگز نمي گويند چگونه مطالعه کنيد و روشهاي صحيح مطالعه را نمي دانند» بنابر اين آگاهي از شيوه هاي صحيح مطالعه و يادگيري چون: تند خواني ، عبارت خواني، خواندن اجمالي ، خواندن تجسمي، و … به خواننده کمک مي کند تا تمرکز حواس خود را هنگام مطالعه حفظ نمايند

تند خواني:
تند خواني باعث توجه و تمرکز بيشتر و فهميدن مطالب و در نتيجه باعث يادگيري بهتر مي شود . فکر و ذهن ما قادر است هزاران کلمه را در دقيقه از خود عبور دهد ولي اگر سرعت مطالعه ما پائين باشد، ذهن وقت اضافي مي آورد و ناچار به اين شاخه وآن شاخه مي پرد و در نتيجه حواس پرتي ايجاد مي شود . اما مطالعه سريع و يا تند خواني فرصت جولان به ذهن نمي دهد و سبب برقراري تمرکز حواس هنگام مطالعه مي شود.

عبارت خواني :
عبارت خواني يعني خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن کلمات . عبارت خواني به نوع ديگري به تمرکز حواس کمک مي کند. از اين طريق خواننده بايد با سرعتي که نزديک به سرعت انديشيدن اوست، بخواند. اگر سرعت آنقدر کم باشد که ذهن از حالت فعال بودن باز بماند ، احساس دلزدگي ايجاد مي شود و چيزهاي ديگري ذهن فرد را مشغول مي کند و از روند مطالعه خارج مي شود . بنا بر اين اگر سرعت خواندن با سرعت انديشيدن هماهنگ باشد باعث افزايش تمرکز حواس مي شود.

خواندن اجمالي:
روش خواندن اجمالي مبتني است بر يک نمونه گيري سريع از نکات اساسي و صرف نظر کردن از جزئيات، در اين روش خواننده مطالب را سازمان بندي مي کند ، آنگاه هدف از مطالعه خود را مشخص نموده و مقدار زمان مطالعه و ميزان دشواري کتاب را تخمين مي زند و سپس از طريق سئوال کردن، کنجکاوي ، علاقه، دقت و تمرکز حواس فرد ، افزايش ميابد.

خواندن تجسسي:
منظور از روش تجسسي طرح انواع سئوالات جزئي و کلي و مطالعه عميق و اثر بخش در جهت دست يافتن به پاسخ اين سئوالات است … کسي که به دنبال چيزي مي گردد به احتمال بيشتري آن چيز را پيدا مي کند لذا هدف خواندن تجسسي افزايش دامنه تمرکز و درک عميق تر معاني است . به همين دليل خواندن تجسسي تمرکز حواس و علاقه فرد را افزايش مي دهد و به او کمک مي کند تا مطالب دشوار را تجزيه و تحليل نموده و آنها را بهتر بفهمد. فهميدن مطالب موجب تحکيم آنها در حافظه مي شود پس خواندن تجسسي براي غلبه بر تنبلي ، حالت کسلي، پرتي حواس، از طريق تحريک حس کنجکاوي و شرکت فعالانه در مطالعه به کار مي رود.

جديت در مطالعه:
به محض نشستن پشت ميز مطالعه خواندن را با جديت شروع کنيد ، چرا که اگر سريع مشغول به کار مطالعه شويد ، تمرکز حواس زود به دست مي آيد « اين ضرب المثل چيني را به ياد داشته باشيد که: فتح ستارگاني که هزاران فرسنگ از ما دور هستند با بر داشتن قدم اول امکان پذير است» شک و ترديد حاصلي جز حواس پرتي يا انحراف حواس و تسليم به تخيلات واهي ندارد ، اجازه ندهيد چيزي جز مطالعه ذهن شما را مشغول کند . با خود تصميم بگيريد تا مقدار زماني را براي مطالعه مشخص کنيد و خود را به مدت زماني خاص محدود کنيد . در اين زمان از مطالعه دست نکشيد ، به مطالعه ادامه دهيد ، اما زمان مطالعه را طولاني نکنيد بيهوده وسواس به خرج ندهيد ، بهانه تراشي نکنيد به خود تلقين کنيد که فرد با اراده اي هستيد و مي توانيد هر درسي را به خوبي ياد بگيريد. جدي باشيد و با علاقه و انگيزه مطالعه کنيد تا هنگام مطالعه دچار حواس پرتي نشويد.

استفاده از رهنما:
يکي از شيوه هاي برقراري تمرکز حواس، استفاده از يک رهنما چون ؛ انگشت سبابه، مداد و … به هنگام مطالعه است . زيرا استفاده از يک رهنما هنگام مطالعه باعث تمرکز حواس بهتر ، افزايش سرعت مطالعه، عادت به روان خواندن، جلوگيري از برگشت دوباره خواني و اتلاف وقت و جلوگيري از خستگي چشم و ذهن مي شود.

خط کشيدن زير مطالب مهم:
استفاده از اين روش يکي از شايعترين راهبردي است که اغلب دانش آموزان و دانشجويان از آن استفاده مي کنند.
لذا هنگام مطالعه بايد با استفاده از يک مداد ، ايده ها و مطالب مهم و اساسي را علامتگذاري نمود. زيرا براي مشخص نمودن ايده ها و مطالب مهم و اساسي و خط کشيدن زير آنها لازم است با تمرکز حواس و دقت خاصي به مطالعه مشغول شد. پس خط کشيدن زير مطالب مهم باعث برقراري تمرکز حواس و جلوگيري از حواس پرتي مي شود.

ياداشت برداري هنگام مطالعه:
ياداشت برداري نوعي تکرار درس است که هم سبب تمرکز حواس و هم موجب بيشتر به خاطر سپردن مطالب مي شود . ياداشت برداري خوب ، کاري جدي و فعال است که با انديشيدن ملازمه دارد ، لذا براي ياداشت برداري بايد هنگام مطالعه فعال بود و لازمه فعال بودن ، داشتن تمرکز حواس است و براي برقراري تمرکز حواس جهت نوشتن ، هماهنگي چشم و مغز به منزله نوعي يادگيري تجسمي چند بعدي با قدرتي بي نظير است که تمرکز حواس را تقويت نموده و فهم مطالب و سرعت يادگيري را افزايش مي دهد.

پيشنهادات:
سعي کنيد با ايجاد انگيزه هاي نيرومند و در نظر گرفتن اهدافي که برايتان مهم و جالب توجه است نسبت به مطالعه در خود شوق و علاقه ايجاد کنيد. زيرا علاقه داشتن نسبت به موضوعي سبب تمرکز حواس در هنگام مطالعه آن موضوع مي شود.
موقعيتهايي که نمي توانيد در آنها تمرکز حواس داشته باشيد ، تجزيه و تحليل کنيد ، احساسات خود را مورد بررسي قرار دهيد و بدانيد که چه عواملي افکار شما را دگرگون مي کنند. افکار منفي و بيمارگونه را از خود دور کنيد و هر موقعيت را تا حدي که مي توانيد به طور منطقي تعبير و تفسير کنيد.
موضوعهاي مطالعاتي خود را تقسيم بندي کنيد يعني هر موضوعي را که مي خواهيد مطالعه کنيد، آن را به قسمتهاي کوچکتر تقسيم کرده و به تدريج در زمانهاي مختلفي آنها را مطالعه کنيد.
هر وقت مصمم شديد مطالعه کنيد يا کار ديگري انجام دهيد ، بکوشيد بر عزم خود پا بر جا باشيد تا آن کار را به اتمام برسانيد .
زمانهاي مطالعه خود را با فعاليتهاي متنوع تقسيم نمائيد تا اينکه بتوانيد تمرکز حواس خود را براي مدت زمان طولاني تري حفظ کنيد و مطالعه را در آن ساعت از روز انجام دهيد که براي شما مناسب تر است .
استفاده از يک استراحت کوتاه در هر ساعت، انرژي لازم براي حفظ تمرکز حواس را براي مدت زماني طولاني تر در اختيار فرد مي گذارد.
هرکاري به جاي خويش نيکوست پس برنامه مطالعاتي داشته باشيد و براي هر کاري وقت به خصوص تعيين کنيد.

-با آگاهي ازفنون مطالعه و بکارگيري آنها در هنگام مطالعه در خود ايجاد تمرکز کنيد زيرا کاربرد فنوني که خواننده را در عمل مطالعه فعال مي سازد، کليد اساسي ايجاد تمرکز است.

به جاي اينکه بکوشيد دنياي خارج را تغيير دهيد ، خود را تغيير دهيد و لازم نيست که ديگران و يا رفتار آنها را مطابق دلخواه خويش تغيير دهيد.

چند برگ کاغذ روي ميز مطالعه خود داشته باشيد و مواردي از افکار منحرف کننده و مزاحم را ياداشت کنيد و بعد از مطالعه نسبت به حل آنها در حد امکان اقدام نمائيد.
ممکن است حواس پرتي شما ناشي از گرسنگي و تشنگي شديد، بي خوابي ، خستگي، و يا علت يا علل دروني ديگري باشد، در چنين موقعيتي هرگز مطالعه نکنيد.

هنگام مطالعه لباس راحتي به تن کنيد ، لباسي که نه بسيار زبر باشد نه بسيار نرم ، نه بسيار گشاد باشد نه بسيار تنگ.
مطالعه در حالتهايي نظير دراز کشيدن ، به پشت خوابيدن، در حال راه رفتن تکيه زدن به ديوار و امثال اينها مفيد نمي باشد. زيرا در چنين موقعيتهايي نمي توان تمرکز حواس خود را حفظ نمود ، بنابراين هنگام مطالعه سعي شود خم شدن کمر عادت نشود و فاصله کتاب تا چشم سي سانتيمتر باشد.

محرکهاي محيطي از قبيل صداي راديو، تلويزيون، تلفن و… که باعث حواس پرتي شما مي شوند از موقعيت مطالعه خود حذف کنيد.

بهترين وضعيت براي درس خواندن نشستن پشت ميز مطالعه مي باشد و بدترين وضعيت درازکش مي باشد چرا که در اين وضعيت، فرد سريع از حال و هواي مطالعه خارج مي شود و تمرکز حواس خود را از دست مي دهد.

محل مطالعه بايد از هر نظر مانند نور ، دما، درجه حرارت و … مناسب باشد.

انگيزه بسيار بالايي براي مطالعه داشته باشيد زيرا افرادي که داراي انگيزه بسيار بالايي هستند مي توانند تمرکز حواس خود را براي چندين ساعت حفظ کنند.